Natəvan haqqında hekayələr
Bu hekayələrdə yazıçı Qarabağın son xanı Xurşidbanu Natəvanın həyatını qələmə almışdır.
Книги автора: Азиза Джафарзаде
Bakı - 1501Азиза Джафарзаде
Bakı 1501 – Əzizə Cəfərzadənin Şah İsmayıl Səfəvi və onun Bakıya yürüşu tarixinə həsr olunmuş ilk dəfə 1981-ci ildə nəşr edilmiş roman.Əzizə Cəfərzadənin “Bakı-1501” romanı Şah İsmayıl mövzusunda yazılmış ilk tarixi romandır. Bundan sonra Fərman Kərimzadə “Xudafərin körpüsü” (1987), Əlisa Nicatın “Qızılbaşlar” romanları (1982) Səfəvilərin hakimiyyəti və o dövrdə baş verən tarix hadisələr eləcə də Şah İsmayıl Xətai şəxsiyyəti sərkərdəliyi ön plana çıxıb. Əzizə Cəfərzadə “Bakı-1501” romanı Şah İsmayılın bütün həyatı deyil, əsasən, 1501-ci ilə qədər olan tarixi hadisələr izlənir. Əslində, Şah İsmayıl Xətai mövzusuna dönüşün əsasını Əzizə Cəfərzadə bu əsəri ilə qoyduğunu demək olar. Yazıçı bu əsərində Şah İsmayılın Şirvanşah Fərrux Yassar ilə apardığı mübarizə və Bakını ələ keçirməsihadisəsi üzərində dayanır. Bu tarixi roman çoxfəsilli olmamış cəmi üç fəsildə (Bakı-1501, Qanlı-qadalı illər,hökmdarın şair ürəyi) verilmişdir. Romanın baş qəhrəmanının Şah İsmayıl Xətai olması yazıçıya həmin dövrün hadisələrinə nəzər salmağa imkan verir. Romanda Şah İsmayıl həm bir şah, həm şair, həm də bir səyyah kimi təsvir edilir. Yazıçı Şah İsmayıl obrazını, həm vətəninin mövcud vəziyətini təsvir edir, həm də onu xalqının, vətəninin gələcəyini düşünən sərkərdə və bir şah olaraq təsvir edir. Burada Şah İsmayılın uşaqlığı, taxta çıxması, şair kimi fəaliyyəti təsvir olunmuşdur. Bu romanda Əzizə Cəfərzadə birtərəflilik göstərmir, obrazı təsvir edərkən onun üstün xüsusiyyətləri ilə yanaşı qüsurlarını da göstərir. Həmçinin Şah İsmayılın milli şüurunu, vətənpərvərlik duyğularını da göstərmişdir. Romanda Şah İsmayıl Azərbaycan hökmdarı, Azərbaycan dövlətinin yaradıcısı kimi səciyələndirilir. Romana nəzər saldıqda görürük ki, burada Şah İsmayılın uşaqlığı xatırlanır və uşaqlıq dövründə belə Şah İsmayıl təmkinli, geniş dünyagörüşlü,açıq fikirli, gözüaçıq bir uşaqdır. Uşaqlığından o hökmdar kimi yetişdirilmiş və ona hökmdar şeyx kimi münasibərt göstərilmişdir. Onun yaçı ona olan münasibətə zərrə qədər də təsir göstərə bilmir. Şah İsmayıl səfərə çıxması və Kürü necə mərdliklə keçməsi, qoşunu öz arxası ilə aparması şeirlərinin qoşunda ruh yüksəkliyi yaratması romanda geniş əksini tapmışdır.Romanda Şah İsmayıl obrazı ilə yanaşı hakim Mirzəli, Bəhram qazi, Bibixanım-Sultanım, Aytəkin, Rəhim bəy, İbrahim və başqa surətlər də yaradılmışdır. Əsərdə yazıçı oxucuya belə müraciət edir: “Əziz oxucu, bu böyük mübarizə meydanında sən Bibixanım Sultanım, Aytəkin, İbrahim və o vaxtlar şeyx oğlu şah kimi tanınan Şah İsmayıl Xətai ilə görüşürsən. Bu görüşdə Bibixanım-Sultanım, Aytəkin və İbrahim hərəsi öz anlayışınca şiəlik təriqətinin başçısı,on dörd ildə on dörd əyalət fəth etmiş sərkərdə, hökmdar və ən incə məhəbbət qəzəlləri qoşmuş, “Dəhnamə” müəllifi şair Xətaini dərk etməyə çalışacaq”.Romanın epiloqunda Şah İsmayıl şəxsiyyətinin və mübarizəsinin simvolu kimi dil, qeyrət, və vətən sevgisi göstərilmişdir. Roman bu cümlə ilə bitir. Sizə üç əmanət qoyub ərən babalar: dilimiz, qeyrətimiz, vətənimiz-can sizin can onlar əmanəti. Onu da qeyd edək ki, Şah İsmayılın dilindən deyilən bu sözlər Əzizə Cəfərzadənin məzar daşına da yazılmışdır “Sizə vəsiyyətim: dilimizi, qeyrətimizi, Vətənimizi qoruyun”.[1]Fərman Kərimzadə “Xudafərin körpüsü” romanını yazarkən ilk dəfə idi ki, belə bir mövzu haqqında düşünürdü. Burada Şah İsmayılın uşaqlılq illərini, hakimiyyət başına keçməzdən əvvəlki dövrü təsvir etməklə onun mühitinə nəzər salır. Mövcud ictimai-siyasi mühiti canlandırmağa çalışır. Yazıçı buna nail olur.Burada Şah İsmayıl obrazı tarixi həqiqətə uyöun olaraq işlənib. O bir sərkərdə dövlət adamı olmaqla yanaşı. Həm də bir xalq, el adamıdır.O düşüncə, arzu və istəklərilə yalnız özünü deyil, bütün Azərbaycan xalqını təmsil edir.Ona görə də yazıçı onu daim xalqla birgə təsvir edir. Şah İsmayılın apardığı mübarizə şəxsi mübarizə deyil, xalqın mübarizəsidir.Əlisa Nicatın “Qızılbaşlar” romanında isə Şah İsmayılın ayrı-ayrı döyüş səhnələrindən danışılır və onun vətən, xalq yolunda atdığı addımlardan bəhs edilir.Onun əsas qayəsi Azərbaycanda ağalıq edən yadları burdan çıxarmaq, Azərbaycan torpağında hökmdarın bir azərbaycanlı olmasını təmin etməkdən ibarət olmuşdur. Yazıçı Şah İsmayılı xalqın məhəbbətini, rəğbətini qazanan Azərbaycanın vahidliyini düşünən və bunu həyata keçirən bir qəhrəman sərkərdədir. Bəzən onun vətən haqqında düşüncələri roman qəhrəmanlığından çıxaraq, dramaturgiya qəhrəmanlığına çevrilir (Vətən! Vətən! Vətən, sən nə qədər əziz və gözəlsən. And içirəm nə qədər ki, sağam sənin qızıl torpaqların tapdaq altında qalmayacaq…) Şah İsmayıl obrazı bir neçə yazıçı tərəfindən yaradılmasına baxmayaraq onun mükəmməl obrazının yaradılmasını demək çətindir. Dövr ziddiyyətli və çətin olduğu kimi ona yanaşmalarda müxtəlif və ziddiyyətlidir.
...ещё
Aləmdə səsim var mənimАзиза Джафарзаде
Əsər XIX əsr ədəbi fikir ideologiyasının öncüllərindən biri olan şair Seyid Əzim Şirvanidən bəhs edir. Əsərin adı da S.Ə.Şirvaninin “Mövti-cismani ilə sanma mənim ölməyimi, Seyyida, ölmərəm aləmdə səsim var mənim” məqtəli qəzəlindən götürülmüşdür. Romanda şairin həyatı ilə bərabər XIX əsr Azərbaycan xalqının həyatı, etnoqrafiyası göz önünə gətirilir. “”Aləmdə səsim var mənim” romanında Əzizə Cəfərzadə, yaradıcılığına və şəxsiyyətinə hörmət bəslədiyi Seyid Əzim Şirvaninin obrazını yaratmağı qarşısına məqsəd qoysa da, yazıçı bununla kifayətlənməmiş, bütövlükdə XIX yüzil Şirvan tarixini, daha doğrusu, Şamaxı mühitini ictimai-siyasi və ədəbi-mədəni hadisələrin canlı mənzərəsi fonunda və etnoqrafik yaddaşın işığında işləmişdir.
...ещё
Книги чтеца
Fəslin çiçəkləriАндре Моруа
Bu kitabda Andre Moruanın “Tonatos mehmanxanası”, “Fəslin çiçəkləri”, “Tufan”, “Yolüstü dayanacaq”, “Fəslin çiçəkləri” və digər hekayələri toplanıb. Bu hekayələr müasir Fransa həyatından, müəllifin yaşadığı cəmiyyətdən bəhs edir. Hekayə janrının ustası olan Moruanın Jan Monyenin taleyindən bəhs edən hekayəsi kimi digər əsərləri də ilk sözündən son nöqtəsinədək oxucunu cazibəsində saxlayır.
...ещё
Ankara məhbusuСуад Дервиш
Vəsfi tibb fakültəsində oxuyarkən məhəllədəki Zeynəb adlı qıza aşiq olur. Gözü eşqdən başqa bir şey görməyən Vəsfini böyük əmisinin sevdiyi qadın Zeynəblə evlənməsi bərk sarsıdır. Zeynəbə toz belə qondurmayan Vəsfi, bir gün əmisi oğlunun Zeynəbin iç üzünü açmaq üçün tələ qurduğunu öyrənincə, tərəddüdsüz, düşünmədən onu öldürür. Uzun illərin həbs həyatından sonra Vəsfi, yenidən azadlığına qovuşur və insanlar arasında özünə bir yer tapmağa çalışır. Tutunacaq heç bir şeyi olmayan Vəsfinin artıq nə pulu, nə qalacaq bir yeri, nə də kimsəsi vardır. Vəsfiyə aid tək yer küçələrdir…
...ещё
Bədbəxt qızИван Тургенев
Bu kitaba İ.S.Turgenevin üç əsəri daxil edilmişdir. “Saat”, “Bədbəxt qız”, “Taqqıldayır”. “Saat” povestində gənc qəhrəman Davıdın güclü xarakterindən bəhs olunur. O, kasıbların, təhqir olunanların havadarıdır. Özünə bəslənən etimadı doğruldan Davıd məşhur Borodino döyüşü zamanı bir qəhrəman kimi həlak olur.“Bədbəxt qız” əsərində öz atalığından sonsuz zülmlər görən bir qızın acınacaqlı həyatı, “Taqqıldayır” povestində isə rus kəndlisinin səciyyəvi sifətləri təsvir olunur.
...ещё
Seçilmiş əsərlərİsa Hüseynov
İsa Hüseynov (Muğanna) zaman-zaman fərqli şəkildə dövrləşdirilən və bu dövrləşdirilmənin ənənə halını aldığı Azərbaycan ədəbiyyatının «altmışıncılar» adı ilə qəbul olunan parlaq ədəbi nəslinə mənsubdur. İsa Hüseynovun (Muğannanın) povestlərində həyat roman miqyasında dərin və əhatəli şəkildə göstərilmişdir. Onun əsərləri, xüsusən də hekayələri və povestləri insan və zaman haqqında yanar ürəklə deyilmiş yazıçı monoloqudur. «Doğma və yad adamlar» romanında və digər povestlərində İsa Hüseynovun (Muğannanın) oxucunu (dinləyicini) oxumağa vadar edən başlıca məziyyətlərdən biri də onun bədii dilidir. Demək olar ki, bütün əsərlərin mövzusu kənd həyatından, sadə adamların məişətindən gəldiyindən dili də o həyatın sadəliyi ilə uzlaşır. Ancaq bu sadəlik heç də bəsitlik demək deyil. Çünki nasirin təhkiyə dili bədii təsvir və ifadə vasitələri ilə o qədər zəngindir ki, bunlar əsərin dilinin canlı, axıcı olmasını təmin edir, oxucu hekayənin, povestin, hətta irihəcmli romanın belə bir cümləsini ötürmək istəmir. Sanki əsər oxucunun dilində su kimi axıb gedir. Bu dil zənginliyi ilə yanaşı, dinamikliyi, oynaqlığı ilə insanı cəlb edir. Sanki yazıçı özü sözlə oynayır, onu əlində «xəmir kimi yoğurub» öz istədiyi formaya sala bilir. Maraqlıdır ki, bunun özü belə heç bir yerdə sünilik, qeyri-təbiilik yaratmır. “Doğma və yad adamlar” romanında yazıçı povestlərində müəyyən cəhətləri ilə təsvir edilmiş obrazlarını tam, bütöv halda təqdim etmişdir. “Doğma və yad adamlar”la yanaşı digər əsərlərində də İsa Hüseynov povest həcmində və roman qavrayışında düşünmək və əks etdirmək imkanlarını ümumiləşmiş şəkildə nəzərə çarpdırır.
...ещё
Adamın dirilməsiЙорам Канюк
Adamın dirilməsi” müəllifin ən parlaq əsəridir. Romanda qaz sobasında yandırılmağa aparılan yəhudilərin arasından əyləncə məqsədilə sağ buraxılan təlxək Adam Steinin həyatından bəhs olunur. Artıq o, Nəcəf çölündə sağ qalanların müalicə olunduğu reabilitasiya mərkəzində bir xəstədir, yerinə görə həkimlərdən daha zəkalıdır, ancaq xəstələrin hamısından daha səfeh olan Adam, həssaslıqla dəlilik arasında öz həyatına məna qazandırmağa çalışır.
...ещёПохожие книги
Нюрнбергский процессСергей Нечаев
Сегодня, когда прошло почти 80 лет с начала Нюрнбергского процесса, становится очевидной его колоссальная роль в историческом, юридическом и общественно-политическом контексте. Нюрнбергский процесс стал первым международным судом в истории. Он завершил Вторую мировую войну, осудив нацизм и преступления его сторонников. Это историческое событие стало триумфом Закона над нацистским беззаконием. Он осудил предательскую политику и расистскую идеологию нацизма, а также его планы по уничтожению целых государств и народов, его крайние жестокости и аморальность. Новая книга Сергея Нечаева подробно описывает ход процесса, адвокатов и обвинителей, а также поведение подсудимых и основные преступления нацизма.
...ещё
Петр I и Екатерина I в ТаллиннеЮри Куускемаа
Книга искусствоведа Юри Куускемаа посвящена событиям периода правления Петра I и Екатерины I, которые имеют отношение к Таллинну и Палдиски. С 1964 года автор работает в Эстонском художественном музее, а с 1974 года занимается изучением архитектурных и художественных памятников Кадриорга. Юри Куускемаа известен как автор радиопередач «Memoria», один из учредителей Эстонского общества охраны памятников старины, а также как инициатор и организатор Дней Старого города в Таллине. В дополнение к своей исследовательской деятельности, Юри Куускемаа активно занимается популяризацией истории и культуры Эстонии как в устной, так и в письменной формах.
...ещё
ЦареубийцыПётр Краснов
Исторический роман знаменитого писателя-эмигранта П.Н. Краснова повествует о событиях, происходивших в России во второй половине XIX века. Главным объектом внимания автора является жизнь и судьба императора Александра II.
В описании попыток народовольцев устранить императора П.Н. Краснов мастерски изображает тип революционера, который воплощает в жизнь идеи, ранее проповедуемые героями романа «Бесы» Достоевского. Роман был впервые издан в Париже в 1938 году.
...ещё
История папстваЛозинский Самуил
В трудe советского историка С. Г. Лозинского с атеистической точки зрения рассматривается история католической иерархии, а также многовековое стремление папства к расширению своего влияния в различных странах мира. Ученый анализирует историю папства с момента его возникновения до конца XIX века. Книга была впервые опубликована в 1934 году и переиздана в 1961 году.
Третье издание книги «История папства» основано на тексте второго издания 1961 года. В книге содержится послесловие «Папство после Пия IX», написанное членом-корреспондентом АН СССР И. Р. Григулевичем (1913-1988).
Она предназначена для читателей, интересующихся историей религии и церкви.
...ещё
Каласы пад сярпом тваімВладимир Короткевич
Приднепровье, середина XIX века. Готовится отмена крепостного права, меняется традиционный уклад жизни, растёт национальное самосознание белорусов. В такой обстановке молодеет и крепнет князь Алесь Загорский. Его воспитание и врождённое благородство приводят к осознанию необходимости перемен и к дружбе с теми, кто готов бороться против царского самодержавия. Одним из персонажей книги является Кастусь Калиновский, который впоследствии станет лидером восстания 1863-1864 годов в Беларуси и Литве.
...ещё
Со шпагой и факелом. Дворцовые перевороты в России. 1725-1825 годыМихаил Бойцов
В аудиокниге Михаила Бойцова «Со шпагой и факелом. Дворцовые перевороты в России. 1725-1825 годы» используются оригинальные источники – мемуары, дневники, письма и материалы официальных расследований, касающиеся событий «эпохи дворцовых переворотов».
Слушатели смогут пережить драматические моменты, начиная с интриг, связанных со смертью Петра I, и заканчивая убийством Павла I. Большинство материалов, представленных в книге, не переиздавались в советское время, а некоторые – публикуются на русском языке впервые.
...ещё