Историческая литература

Anadolu'da Medeniyetin Hikayesi serisinin yeni bölümlerinden bildirim yoluyla haberdar olmak için seriyi takip etmeyi lütfen unutmayın. Osmanlı Devleti tarihi 14'üncü yüzyıldan beri dünya tarihini yakından ilgilendiren konulardan biridir. Nicolae Lorga (Jorga), Johann Wilhelm Zinkeisen, Joseph von Hammer gibi Batılı Osmanlı tarihçilerinin yanı sıra, Türkiye’de genel Osmanlı tarihi üzerinde son zamanlarda İsmail Hakkı Uzunçarşılı ve Enver Ziya Karal'ın eserleri kayda değer.Arşivlerimizde, çoğunluğu tasniflenmiş yaklaşık 150 milyon belgeye dayalı çalışmalar sayesinde, günümüzde Osmanlı tarihi araştırmaları tamamıyla yeni bir içerik kazanmakta, eski çarpıtılmış görüşler düzeltilmekte ve bilinmeyen birçok cephesi aydınlatılmaktadır.Osmanlı tarihçiliğinde ilk tarih telifleri, kuruluş devrindeki çalkantılı hadiselerin durulmasından sonra ortaya çıkar. Fetihler döneminin hükümdarı Fatih Sultan Mehmed, tarih yazmaktan çok tarih yapmıştır. Yavuz Sultan Selim ve ardından Kanuni Sultan Süleyman’ın dönemleri daha ziyade gazânâme türü eserlerin yazıldığı devirlerdir. 16'ncı yüzyılda askerî ve siyasi bozulmalara paralel olarak siyasetname ve nasihatnameler, 17'nci yüzyılda, vekayiname türü eserler artar. 18'inci yüzyıl başında Divan-ı Hümayun’a bağlı vekayinüvislik müessesesi kurulur; böylece resmî tarih yazıcılığı başlar. 19'uncu ve 20'nci yüzyıllarda, Devlet-i Aliyye’nin müesseselerini kapsayan sentezci tarihçiliğin güzel örnekleri verilir. Batıdan tarih tercümeleri de yapılır. Biyografik ve ansiklopedik eserler yanında, ilk defa salnameler ve ilk tarih dergileri yayımlanır.Büyük tarihçi Prof. Dr. Halil İnalcık Osmanlı Devletinin 623 yılını 5 bölümde anlatıyor.

Kitabda Alban-Aran dövlətindən başlayaraq, Qarabağın qədim, orta əsrlər tarixi, bəylərbəyilik və xanlıqlar dövrünə, 1-ci və 2-ci Qarabağ Vətən müharibəsinə, Zəfər salnaməsinə, Qarabağın tarixi keçmişi, bu qədim diyarın xalqımızın ədəbiyyatında, mədəniyyətində, incəsənətində yeri, toponimi ölkəmizdə və onun hüdudlarından kənarda baş verən ictimai-siyasi proseslərin fonunda araşdırılmışdır. Bununla yanaşı, müəllif ermənilərin ərazi iddialarını, işğalçılıq siyasətini, terrorçuluq fəaliyyətlərini çoxsaylı dəlil və sübutlarla ifşa etmişdir.

Haruki Murakami 1949-cu il, yanvarın 12-də Yaponiyanın Kyoto şəhərində anadan olub. Atası bütpərəst keşiş, anası isə ədəbiyyat müəlliməsi olan Haruki gənc yaşlarından ədəbiyyata maraq göstərib. Tokionun Vaseda universitetinin Ədəbiyyat fakültəsini bitirib. urakami ilk əsərini – «Pinbol-1973»-ü 1985-ci ildə qələmə alıb. 1986-1995-ci illərdə ölkəsindən köçərək Avropada, sonra isə Amerika Birləşmiş Ştatlarında yaşayıb. Bu yazıçının adı Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına ən şanslı namizədlər sırasında bir neçə dəfə çəkilsə də, qazana bilməyib. Bununla belə, Haruki Murakami dünyaca məşhur ona yaxın dəyərli mükafata layiq görülüb. Onun «Küləyin nəğməsini dinlə», «Əyləcsiz möcüzələr ölkəsi və dünyanın sonu», «Norveç meşəsi», «Kafka sahildə», «1Q84» kimi əsərləri uzun müddət ən çox satılan əsərlər siyahısına başçılıq edib.

Amerikalı jurnalist və yazıçı Ernest Heminquey 1899-cu il iyulun 21-də anadan olub. «Əlvida silah», «Qoca və dəniz», «Zənglər kimin üçün çalır» kimi romanları var. Heminqueyə görə hadisənin mahiyyəti onun görünən səthində deyil, səthin görünməyən altındadır; bu Aysberq üslubu adlandırılır. 1960-cı ildə depressiya və ciddi əqli pozuntu diaqnozu ilə Minnesota ştatındakı Mayo klinikasına yerləşdirilmişdir. Sonradan aşkarlandığı kimi, həkimlər düzgün müalicə apara bilməmişdilər. Nəticədə yazıçı daha dərin ümidsizliyə qapılmışdır. Bundan sonra heç vaxt yaza bilməyəcəyinə özünü inandıran Ernest Heminquey dərin ruhi sarsıntı içərisində ov tüfəngindən atəş açaraq intihar etmişdir. Maraqlıdır ki, yazıçının babası və atası da həyatlarına intiharla son qoymuşdular.

Əfqanın tarixi hadisələrdən ilhamlanaraq yaratdığı «Şahlar şahı» əfsanəvi-tarixi romanında hadisələr eramızın VI əsrinin II yarısında, indiki Azərbaycan ərazisində cərəyan edir ki, həmin dövr Yaxın şərq üçün Məhəmməd peyğəmbərin dünyayab gəlməsi kimi bir sıra əhəmiyyətli hadisələrlə tarixə həkk olunmuşdur. «Şahlar şahı» romanında müəllif Xosrov Ənuşirəvanın idarəçilik dövrünü əhatə etməklə yanaşı, həmin illərdən miras qalmış yaradıcılıq nümunələrini, əfsanə və rəvayətlərlə reallıq və faktları zərgər incəliyi ilə hörərək ürəyəyatımlı, oxunaqlı naxış şəklinə salmışdır.

"Şəbəkə" xalq sənəti və qəribə şahzadə Kərim haqqında hekayətdir. Hekayət Şəki xanlarının sarayından bəhs edir. «Azərbaycanda başqa qədim abidə olmasaydı belə, bütün dünyaya yalnız Şəki xanlarının sarayını göstərmək bəs edərdi». Nazim Hikmət