Cinayətlər və cəzalar

Oqtay Qasımov

Ramil Zeynalov

Историческая литература

Книги чтеца

Ötən günlər Абдулла Кадыри

Abdulla Qədiri 1919-cu ildə “Ötən günlər” romanını yazmağa başlayır. Romandan parçaları qəzet və jurnallarda çap etdirir. “Ötən günlər” romanı 1922-ci ildə “İnqilab” jurnalında, 1924-1926-cı illərdə isə ayrı-ayrı fəsillər halında kitabçalar kimi nəşr edilir. Əsər böyük əks-səda yaradır. Azərbaycan ali məktəblərində və texnikumlarında dərs deyən, Bakıda dilçiliyə dair “Qazax, özbək və türk dillərinin müqaisəli qramatikası” kitabını nəşr etdirən Xalid Səid Xocayev Abdulla Qədirinin “Ötən günlər” romanını özbəkcədən Azərbaycan türkcəsinə uyğunlaşdıraraq 1929-cu ildə çap etdirir. “Ötən günlər” yalnız Azərbaycan türkcəsində deyil, SSRİ-də yaşayan bəzi xalqların da dillərinə çevrilir. «Ötən günlər»in qiyməti keşmiş xanlar dövründəki qanlı faciələri, başkəsmələri, hakimiyyət uğrundakı çarpışmaları təsvir etməsindədir. Mühərrir bu əsərində keçmiş, unudulmuş günləri gözümüzün qabağında canlandırır. Əsər nəfis özbək ədəbiyyatının birinci romanlarından sayılır: əsərdə bir tərəfdən özbək həyatı, qadınların, qızların yaşayışı, onların yumşaq təbiətləri, sədaqətləri, şirin ədaları təsvir edilirkən, ikinci tərəfdən də onların kişilərin təhəqqümü altında qul kimi ömür sürdükləri, ailə içindəki çarpışmaları nəfis surətdə göstərilir. Romanın zəif cəhətləri də vardır. Azərbaycancaya çevirdikcə belə yerlər mümkün olduqca qısaldılmış, əsəri mahir qələmlə yazılmış bir roman siqlətinə salmağa çalışılmışdır. …Əsərin üslubu özbəklərin səciyyələrini tamamilə əks etdirir. Uslub təmkinli, … qəhrəman ən təhlükəli dəqiqələrdə belə vüqarını itirməz, qanlı mücadilələrdən sonra belə soyuqqanlılığı saxlar. Sirrini kimsəyə söyləməz. Qəhrəman özbək xalqının bütün səciyyələrini özündə toplayan bir özbəkdir. Əsər realist, bəzi yerdə də naturalistcəsinə yazılmışdır.

...ещё

Molla Nəsrəddinin lətifələri Народное творчество (Фольклор)

Uyğur elindən Serbiyayadək böyük bir ərzidə geniş şöhrət tapmış, duzlu-məzəli hekayətləri, tutarlı cavabları el məsəllərinə çevrilmiş, xalqın rəğbət və məhəbbətini qazanmış Molla Nəsrəddin xalq müdrikliyinin timsalıdır. O nə coğrafi sərhəd tanıyır, nə zaman sərhədi. O həmişə yaşardır.Molla Nəsrəddin lətifələri dövrün haqsızlığına, yalançı din xadimlərinin, dövlət adamlarının, hakimlərin rüşvətxorluğuna, ədalətsizliyinə qarşı çevrilmiş bir ittihamnamədir. O yerdə ki, xalq öz etirazını, narazılığını, qəzəbini gülüşlə, kinayəylə, rişxəndlə ifadə etmək istəyir, o yerdə mütləq Molla Nəsrəddin zahir olur…

...ещё

Geriyə baxma qoca Ильяс Эфендиев

İlyas Məhəmməd oğlu Əfəndiyev 1914-cü il may ayının 26-da Füzuli rayonunun Saracıq kəndində tanınmış və hörmətli tacir ailəsində anadan olub. Bu gün İlyas Əfəndiyevin 108 illiyidir.Avtobioqrafiq əsər hesab olunan «„Geriyə baxma qoca“» romanı İlyas Əfəndiyevin altıncı, sonuncu romanıdır. Yazıçı bu romanı 1980-ci ildə altmış altı yaşında yazıb bitirib. Romanda hadisələr XX əsrin əvvəllərində, xüsusən, Qarabağda baş verən dövrü hadisələrlə zəngindir. Yazıçı öz nəsil şəcərəsini çözələyərək ordan xeyli bitkin və zəngin məlumatlar araşdırıb üzə çıxarmışdır.Axıcı dil ilə yazılmış əsər birinci şəxsin – Muradın dilindən nəql olunur. Əslində isə Murad elə yazıçının prototipidir. Artıq cümlələrin olmadığı, bayağılıqdan və şişirtmədən uzaq olan bu gözəl nəsr nümunəsi oxucuda müsbət hisslər yaradır. Onu keçmişini, əcdadlarını, onların dünənini araşdırmağa vadar edir. Əsər Qarabağın dillərə dastan təbiətini, güzəranını, arandan yaylağa, yaylaqdan arana köç edən həyatını göz önünə gətirir. Müəllif o dövrdəki bəylərin, xanların, onların ailə üzvlərinin yaşayışını heç nədən çəkinmədən pisiylə, yaxşısıyla qələmə alıb.Əsərdə anası bəy, atası isə tacir nəslindən olan Muradın uşaqlıq illəri yaxşı, varlı güzərana düşmüşdür. Lakin buna baxmayaraq, o, heç vaxt varlı həyat tərzinə, kübar yaşayışa can atmır. Murad o dövrdə bir çox haqsızlıqların şahidi olur. Babasının rəhmətə getmiş qardaşı uşaqlarını qapısında nökər işlətməkdən tutmuş, onların dul qalmış analarının gecəylə bir çobana qoşulub qaçmasına qədər nəql edən əsər çox kövrək və kədərli sətirlərlə zəngindir.Məhz bu səbəbdəndir ki, yazıçı ahıl yaşında qələmə aldığı əsərə «„Geriyə baxma qoca“» adını verib.Kitabın ilk səhifələrində müəllif bu adın səbəbini belə açıqlayır: ""Hətta indi, yəni yaşlı vaxtımda dönüb keçmişə baxmaq istəyəndə elə bil ki, içəridən bir səs təşvişlə mənə deyir: «„Geriyə baxma, qoca!“». Lakin mən baxmaq istəyirəm. Mən bu keçmişin çox əzablı, çox kədərli olduğunu bilirəm, ancaq yenə də ona təkrar-təkrar tamaşa etmək, nəyi isə anlamaq istəyirəm. ""İnsan isə elə bir varlıqdır ki, keçmişdə nə qədər ağrı-acı ilə üzləşə belə həmişə geriyə boylanmağa can atır. Çünki hər bir insanın keçmişi onun özünəməxsusdur. Gələcəyinizi yaxşı görə bilmək üçün isə tez-tez keçmişinizə boylanın. Lap qoca olsanız da. Necə ki, İlyas Əfəndiyev altmış altı yaşında bunu bacarmışdı.

...ещё

On bir gecə Rasim Qaraca

İlk sevgi haqqında 10 hekayə. Qarabağ müharibəsi veteranı Kamil Dadaşovun gündəlikləri əsasında 2013-cü ildə qələmə alınıb. Vətən yolunda canını vermiş bütün oğul və qızlarımızın xatirəsinə həsr olunur.İndi onların heç biri həyatda yoxdur. Yalnız mən sağ qalmışam, əlil arabasına məhkum bir həyat yaşayıram. Qanlı döyüşə girəcəyimiz günə qədər, döyüş dostlarımın danışdığı hekayətləri yaddaşımda canlandırıb yazmağı qərara almışam. Nəyə görəsə bu hekayətlərin silinib getməsini istəmirəm. Bu əhvalatlar yaşadıqca dostlarım da yaşayacaq, mənə belə gəlir…Arxa cəbhəylə əlaqəmiz kəsilmişdi. 10 nəfər əsgər Tərtər rayonunun G. kəndində düşmənin mühasirəsində qalmışdıq. Sursatımız qurtarmaq üzrəydi, ərzağımız isə demək olar ki qalmamışdı, lakin geri çəkilə bilməzdik. Qərargahın bizdən xəbəri vardı və köməyə gələcəklərindən şübhə etmirdik. Günlərdir yağmaqda olan leysan yağış uşaqların əhvalını daha da pisləşdirirdi. Sığındığımız komanın hər yerindən içəriyə su sızırdı. Gecənin qaranlığı ümidsizlik doğururdu. Deyəsən elə buna görə takım komandiri Çingiz maraqlı bir təklif etdi: hər kəs ilk sevgisindən və ya qadınla ilk əlaqəsindən danışacaqdı. Göz-gözü görmürdü, buna görə də utanmağın yeri yox idi…Birinci özü başladı. Tabeçiliyində olan əsgərlərin ruh yüksəkliyini saxlamaq üçün belə etdiyini başa düşürdük. Diqqətlə ona qulaq asmağa başladıq. Qaranlıqda siqaretinin közü havada cizgilər çəkirdi. Çingizin səsi qup-quru idi, arada uzun-uzadı fasilə verərək danışırdı, hiss olunurdu ki, həyatının intim təfərrüatlarını danışmağa onun özü də tərəddüd edir.Sabah, on birinci gecənin tamamında, hava işıqlanmadan mühasirəni yarmaqdan ötrü döyüşə atılacaqdıq. Qərarımız beləydi; ya ölüm, ya qalım. O gecə heç birimizin gözünə yuxu getmədi.Rasim Qaraca: “On bir gecə”nin yazılma ideyası beynimdə çoxdan var idi. Qarabağ savaşında həlak olmuş gənclərin ilk sevgi əhvalatlarını yazmalıydım, məqsədim savaşda həlak olmuş 20 000 gənc vətəndaşımızın qaniçən savaşçılar deyil, ilk sevgilərini belə doyunca yaşamamış dünənki uşaqlar olduğunu çatdırmaq idi. Nəhayət 2013-cü illərin əvvəllərində yazmağa başladım. Kiçik həcmli olsa da tam bir il ərzində yaza bildim bu kitabı. İdeya var idi, amma 10 hekayənin yalnız 2-3-ü haqqında xəyali təsəvvür vardı. Bir əhvalatı yazıb bitirdikdən sonra növbəti hekayə haqqında düşünür və yazmağa başlayırdım. Hər əhvalatın yazılması təqribən bir ay vaxtımı alırdı. Eyni zamanda tanıdığım Qarabağ döyüşçülərilə görüşüb intervülər edir, material toplayırdım.

...ещё

Alın yazısı Эйваз Махмуд Зейналов

Yazıçı Eyvaz Zeynalov yaşadığı 65 ildə nadir rast gəlinən macəralı həyat yaşayıb, həyatdakı missiyasını yaradıcılıqda, yazaçılıq sənətində görməsinə baxmayaraq, talenin tərs oyunları onu keşməkeşli yollardan keçirib, yaşamaq, ayağa durmaq, ləyaqətini qorumaq uğrunda hər zaman mübarizə aparıb. Gənc yaşlarında arzu etdiyi əsərləri yazmaq fürsəti olmasa da, əvəzində onlarca romana bəs edəcək zəngin həyat təcrübəsi qazanıb. Oxuculara təqdim olunan “Alın Yazısı” romanı əsla bir fantaziya məhsulu olmayıb, müəllifin şəxsən iştirakçısı olduğu hadisələrin xronikasıdır.“Alın yazısı”nın baş qəhrəmanı olan Edik yazıçı olmaq istəyir, amma həyat onu Rusiyanın, Ukraynanın müxtəlif şəhərlərinə aparıb çıxarır, düşdüyü mühit onu az qala, qadın düşkününə çevirir. Dörd dəftərdən ibarət olan bu əlyazma təyyarə qəzasında həlak olmuş bir gənc tərəfindən yazılıb və Fövqəladə Hallar Nazirliyinin bir zabiti onları qəzaya uğramış təyyarənin sərnişinlərinin əşyaları arasından tapıb. Bu naməlum gənc qısa ömründə elə yazıçının özü kimi, nadir rast gəlinən macəra dolu keşməkeşli bir həyat yaşayıb. İlk baxışda inanılmaz görünən əhvalatlar inandırıcı şəkildə qələmə alınıb. Ali təhsil alsa da uzaq ölkələrdə fəhləlik edən Edik zəngin həyat təcrübəsi qazanır. Həyatındakı saysız-hesabsız qızlardan birini ölümdən xilas edir və az sonra qürbətdəki işini atıb öz doğma rayonuna qayıdır. Həmin qız isə uzun axtarışlardan sonra Azərbaycana gəlib Ediki tapır. Bundan sonrakı hadisələrdən bizim xəbərimiz olmur. Çünki əlyazmanın son səhifələri yanıb. Yazıçı əsərin sonluğunu tamamlamağı oxucunun ixtiyarına buraxır. Romanda çoxlu intim səhnələr yer alır, amma bu intim səhnələrin hər biri həyatın özü qədər təbiidir.

...ещё

Əllidən bir kəm Azad Qaradərəli

Похожие книги

Со шпагой и факелом. Дворцовые перевороты в России. 1725-1825 годы Михаил Бойцов

В аудиокниге Михаила Бойцова «Со шпагой и факелом. Дворцовые перевороты в России. 1725-1825 годы» используются оригинальные источники – мемуары, дневники, письма и материалы официальных расследований, касающиеся событий «эпохи дворцовых переворотов». Слушатели смогут пережить драматические моменты, начиная с интриг, связанных со смертью Петра I, и заканчивая убийством Павла I. Большинство материалов, представленных в книге, не переиздавались в советское время, а некоторые – публикуются на русском языке впервые.

...ещё

Петр I и Екатерина I в Таллинне Юри Куускемаа

Книга искусствоведа Юри Куускемаа посвящена событиям периода правления Петра I и Екатерины I, которые имеют отношение к Таллинну и Палдиски. С 1964 года автор работает в Эстонском художественном музее, а с 1974 года занимается изучением архитектурных и художественных памятников Кадриорга. Юри Куускемаа известен как автор радиопередач «Memoria», один из учредителей Эстонского общества охраны памятников старины, а также как инициатор и организатор Дней Старого города в Таллине. В дополнение к своей исследовательской деятельности, Юри Куускемаа активно занимается популяризацией истории и культуры Эстонии как в устной, так и в письменной формах.

...ещё

Подвиг Магеллана Цвейг Стефан

Книга «Подвиг Магеллана» является одной из высших точек творчества классика австрийской литературы, мастера биографической прозы Стефана Цвейга (1881–1942). В центре сюжета находится португалец Фернао де Магельаеш, который совершил величайшее плавание эпохи Великих географических открытий и вошел в историю под именем Магеллана. Отправившись от испанского берега на пяти малых парусниках в неизвестность, его экспедиция — благодаря невероятному мужеству и железной воле своего командира — осуществила кругосветное путешествие и на практике подтвердила шарообразность Земли. Из двухсот шестидесяти пяти участников экспедиции домой вернулись лишь восемнадцать на одном латаном-перелатаном корабле. Сам Магеллан трагически погиб в дни своего величайшего триумфа на филиппинском острове Мактан, его подвиг был присвоен другими, и только спустя многие десятилетия справедливость была восстановлена. Книга Стефана Цвейга считается лучшей биографией великого мореплавателя.

...ещё

Россия в средние века Георгий Вернадский

«Россия в средние века» – четвертая книга «Истории России» Г.В. Вернадского, охватывающая период XV – начала XVI веков, когда формируется централизованное русское государство. Используя широкий спектр источников, автор создает картину экономической, социально-политической и культурной истории Московского царства в эпоху его освобождения от татаро-монголов и постепенного наращивания мощи.

...ещё

Ленинградская оборона Владимир Бешанов

Эта книга интересна тем, что автор сосредоточил внимание не на блокадном Ленинграде, о котором уже написано многое, а на сражениях, происходивших на дальних и ближних подступах к этому городу. Исследование охватывает период с момента вторжения немецких войск в Прибалтику в июне 1941 года и завершается Мгинской операцией летом 1943 года. В тексте используются мемуары как советских, так и немецких командиров, а также воспоминания солдат и официальные документы, включая недавно рассекреченные материалы НКВД. Книга ярко иллюстрирует огромные жертвы, которые понес СССР ради победы в Великой Отечественной войне, и анализирует причины этих потерь. Рукопись получила положительные отклики от ветеранов обороны Ленинграда и исследователей из музеев Санкт-Петербурга. Она предназначена для широкой аудитории.

...ещё

Дьявольский союз. Пакт Гитлера – Сталина 1939-1941 Мурхаус Роджер

Они поклялись друг другу в мире. И вскоре разразилась война. Это глобальное и всестороннее исследование документа, который кардинально изменил мировую историю XX века. 23 августа 1939 года Советский Союз и нацистская Германия подписали Договор о ненападении, известный как пакт Молотова – Риббентропа. Секретный дополнительный протокол к этому соглашению, который фактически определил «территориально-политическое переустройство» Прибалтийских стран и Польши, предопределил дальнейшее развитие событий в XX веке. Всего через 8 дней после подписания договора немецкие вооруженные силы пересекли границы Польши, и вскоре Англия, Франция, Австралия и Новая Зеландия объявили войну Германии, а 17 сентября 1939 года на польскую территорию вошли советские войска. Британский историк Роджер Мурхаус анализирует предпосылки и последствия этого «дьявольского союза» и пытается ответить на вопрос: действительно ли Гитлер и Сталин верили в возможность совместного сосуществования двух держав, поделивших Европу, или это изначально была лишь тактическая уловка, направленная на отсрочку перед неизбежным военным конфликтом? Дополнительная информация: Они поклялись друг другу в мире. И вскоре разразилась война. Это глобальное и всестороннее исследование документа, который кардинально изменил мировую историю XX века. Накануне Второй мировой войны весь мир находился в состоянии напряжения. Одни страны проводили агрессивную политику и вели активные пропагандистские кампании, другие пытались задобрить агрессора, третьи мечтали о разделе чужих земель, а четвертые просто хотели остаться в стороне. Англия и Франция, США и Канада, Япония и Польша, СССР и Германия – у каждой страны была своя стратегия, своя игра, свои ставки и свои ошибки. Результатом всех этих сложных политических интриг стало начало одной из самых ужасных, жестоких и кровопролитных войн в истории человечества. Можно ли было этого избежать? И хотели ли великие державы предотвратить это? Точкой невозврата стало подписание договора о ненападении между СССР и Германией, известного как пакт Молотова – Риббентропа. Этот документ, особенно его дополнительный протокол, стал катализатором невиданного ранее взрыва. Анализируя огромное количество мемуаров, секретных донесений, газетных статей, личных писем и архивных документов, Мурхаус не только восстанавливает все события, сопровождавшие подписание этого договора, но и подробно рассматривает каждую политическую фигуру, ставшую участником этого «Дьявольского союза». Мурхаус демонстрирует суть этой катастрофической сделки лучше, чем кто-либо другой. FOREIGN AFFAIRS Великолепно… Урок, который преподает нам замечательная книга Мурхауса, заключается в том, что больше никогда не должно быть русско-германского разделения Восточной Европы на “сферы влияния”. WALL STREET JOURNAL Честный рассказ о том, что означал этот пакт для Гитлера и Сталина – и, что еще страшнее, для жертв. В предисловии автор подчеркивает, что нацистско-советский сговор следует вынести из сносок и вернуть на заслуженное место в истории. Он скромно надеется способствовать этому процессу. И у него это удалось. NEW YORK REVIEW OF BOOKS Мурхаус с необычайной элегантностью развенчивает мифы и ошибочные интерпретации, отделяя их от строгих фактов. INDEPENDENT История помнит Советский Союз и нацистскую Германию как непримиримых врагов, чье противостояние определяло ход Второй мировой войны. Однако в течение части этого периода Гитлер и Сталин были союзниками. Британский историк Роджер Мурхаус тщательно реконструирует предпосылки и последствия пакта Молотова – Риббентропа, подписанного в 1939 году, возвращает к жизни людей, чьи судьбы были искалечены этим роковым союзом, и создает живое, осязаемое полотно эпохи, на которую мы привыкли смотреть сквозь призму искажений.

...ещё