Hekayələr

Həmid Rza oğlu Məmmədzadə 1924-cü ildə Şərqin qədim mədəniyyət beşiyi olan Təbriz şəhərində dünyaya göz açıb. İlk təhsilini Təbrizin «Nəcat» və «Pərvəriş» məktəblərində alıb. 1942-ci ildə Təbrizin nüfuzlu təhsil ocaqlarından hesab olunan Darül-müəllimində oxuyub. Ərdəbilin «Səfəvi», «Puranduxt» və «Sənan» adlı məktəblərində pedaqoji fəaliyyəti iki il davam etmişdir. Orta məktəbdə müəllimlik etdiyi illərdə ölkə ictimai və siyasi hadisələrlə zəngin olmuşdur. O, Təbrizə qayıtdıqdan sonra həm müəllimlik edir, həm də yeni yaranan Azərbaycan Demokrat Cavanlar təşkilatında və onun orqanı olan «Cavanlar» qəzetinin fəaliyyətində yaxından iştirak edir. Sonra isə Təbriz universitetinin tarix və ədəbiyyat şöbəsinə daxil olur.H. Məmmədzadə bir qələm sahibi kimi publisistik yaradıcılığa qeyd etdiyimiz kimi, 1946-cü ildə Təbridə nəşr edilən «Azad millət» və «Cavanlar» qəzetlərində çıxan məqalələri ilə başlamışdır. İlk hekayələri isə «Pioner» və «Azərbaycan» jumallarında dərc olunmuşdur.Bədii yaradıcılıq nümunələri olan «Fədai» povesti, «Şimal hekayələri», «Oğurlanmış abidə», «Təbriz təbəssümü», «Azadlıq həsrəti» və s. hekayələri də maraqlı mövzulara həsr olunub. «1941-45-ci illərdə Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatı», «İnqilabdan sonrakı dövrdə Cənub şeirində Vətən və Vətənpərvərlik motivləri», «Molla Nəsrədin jurnalı Təbrizdə», «Cənubi Azərbaycan şairi Səhənd haqqında», «Sadiq bəy Sadiqi Əfşar», “Milli azadlıq hərəkatının tərənnümçüsü", «Abbas Pənahi (Makulu)», Məhəmmədi Müdərrisi-Təbrizi", «Cənub folkloru», «Azəroğlu», Səttarxan haqqında roman, Heydər Əmioğlu haqqında roman, «Şeyx Məhəmməd Xiyabani», «Zeynəlabdin Marağayi», «Həmid Nitqi» və s. elmi məqalələrində isə H.Məmmədzadə bir çox problemlər, şəxsiyyətlərdən bəhs etməklə cənub mövzusunu daha da genişləndirmişdir.Yazıçının bu kitabında “İlk məhəbbət”, “Qərib əmi”, “Hindli dostum”, “Qurtuluş”, “Yuxu”, “Unudulmaz mahnı” hekayələri yer almışdır.

Историческая литература

Книги чтеца

Samir və Yonatan Daniella Karmi

Fələstinli bir uşaq olan Samir təsadüfən İsraildəki uşaq xəstəxanalarından birinə düşür. Qəza nəticəsində dizindən əməliyyat olunmalıdır. Burada o israilli həmyaşıdı Yonatanla tanış olur. Müəllif Daniella Karmi hər iki oğlanın həyatının ən incə aspektlərini təsvir edir. İki oğlanın dostluğu timsalında İsrail-Fələstin konfliktinin doğurduğu faciələri göstərir və çıxış yolunun yetişməkdə olan yeni nəslidə olduğuna diqqət çəkir.

...ещё

Həyat eşqi Джек Лондон

Onlar axsaya-axsaya çaya tərəf endilər. Qabaqda gedənin ayağı çay qırağına səpələnmiş daşlara dəyib büdrədi və o səndələdi. Hər ikisi bərk yorulmuş və taqətdən düşmüşdülər. Üzlərindəki ifadədən hiss olunurdu ki, uzun müddət çətinliklərlə üzləşmiş, hər cür mərhumiyyətlərə məruz qalmışdılar. Çiyinlərindəki qayış kəmərlə çəkilib asılmış , maral dərisindən olan kisədəki yüklər onlara əziyyət verirdi. İkisinin də tüfəngi var idi. Hər ikisi başlarını aşağı sallayıb belləri bükülmüş halda hərəkət edirdi. – Eh… O gizlətdiyimiz patronlardan ikicəciyi burda olsaydı, yaman olardı – deyə onlardan biri cılız səsi ilə dilləndi. Onun səsi əlini hər şeydən üzmüş adamın səsini xatırladırdı.Daşların üzərindən köpüklənə-köpüklənə axan, sanki südə oxşayan çaya yenicə girmiş yoldaşı ona cavab vermədi. İknci yolçu da çaya girdi.İkisi də ayaqqabılarını çıxarmamışdı.Su buz kimi soyuq idi. Suyun soyuqluğundan ikisinin də ayaqları, ayaq barmaqları keyimişdi. Çayın bəzi yerlərində su dizə qədər qalxırdı və onlar müvazinətlərini saxlaya bilməyib səndələdilər.

...ещё

Nadir şah Нариман Нариманов

N.Nərimanov dramaturgiyasının ən kamil və yetkin əsəri, şübhəsiz kı, onun «Nadir şah» faciəsidir. Bu əsər Azərbaycarı ədəbiyyatında tarixi faciənin ilk nümunəsidır. Əsərin mövzusu XVIII əsrin birinci yarısında İranda hökmdarlıq etmiş Nadir şah Əfşarın həyatından götürülmüşdür. Yazıçı bu əsərlə Şərq dövlət quruluşunun xalq mənafeyinə zidd olan mahiyyətini açıb göstərmək istəmiş, tarixi hadisələri müasır vəzifələr nöqteyi-nəzərindən mənalandırmağa çalışmışdır.Faciənin mərkəzi surəti Nadir şahdır. Nadir şah sülaləsindən çıxan, taxt-tacı bir varis kimi qəbul edən şahlardan deyildir. O, eşq içərisindən gələn, quldurluqda ad çıxaran bir adamdır. Əsrin əvvəlində biz Nadiri məhz bir quldur kimi, bir qaçaq kimi görürük. Lakin onda mərd sifətlər də az deyildir və Nadirin həqiqi siması dayısı Cavadla söhbətindən sonra üzə çıxır. O, dayısı ilə söhbətindən sonra dövlət və vətən uğrunda vuruşa başlayaraq qəhrəmanlıqları olan şah bir xalq sərkərdəsinə çevrilir. Sərkərdələr dövründə Nadir xalqı və vətəni düşmənlərdən qoruyur, xalqın və qoşunun böyük məhəbbətini qazanır. Nadirin bu nüfuzundan qorxuya düşən Təhmas şah onu aradan götürmək istəyir, lakin Nadir daha ağıllı və qoçaq tərpənərək Təhmas şahı məğlub edərək hakimiyyəti əlinə alır.Hakimiyyət başına keçdikdən sonra Nadir şah dövlətin mənafeyi, çiçəklənməsi və siyasi nüfuzunun artması naminə işlərə başlayır. O, hər şeydən əvvəl, iki düşməni – sünni və şiə məzhəblərini barışdırmaq, ölkə daxilindəki müxtəlif əqidəli tayfaları birləşdirmək, «qeyri tayfanın dinini bilmək və onunla dininə müvafiq rəftar» etmək üçün onlann müqəddəs dini kitabı olan İncili öz dillərinə tərcümə etdirmək istəyir.Onun həyata keçirmək istədiyi islahatlardan biri yoxsulluq və səfalətin aradan qaldırılması ilə bağlıdır. Nadir şah deyir: «Bir dövlətin ki, fəqiri, saili çox oldu, o dövlətin tez puç olmasına ehtimal var…»Nadir şahın xalqın xeyrinə həyata keçirmək istədiyi fikirlər çoxdur. Lakin sarayda xain və yalançı vəzirlər, yaltaq və ikiüzlü saray məmurları onu hər tərəfdən əhatə edərək xalqla əlaqəsini kəsir və kütlədən uzaqlaşdırırlar. Həmişə dövlətin və xalqın xeyrinə çalışan, dövlətin daxili və xarici qüdrətinin yüksəlməsi uğrunda yorulmadan çalışan Nadir şah nəticədə saray xainlərinə inanır, özü də bilmədən onların mənfur niyyətlərinin həyata keçirilməsinə köməklik göstərir. O, ədalətli dövlət başçısı olmaq istərkən ədalətsiz bir hökmdara və əzazil bir adama çevrilir.Ədalətli bir hökmdar kimi Nadir şah despotizmi aradan götürmək istəyir, ancaq özü ən böyük despot olur. Əsərin əvvəlində «qanlı yaşlar tökənlər məndən cavab gözləsinlər» deyən, yalnız vətən və millət yolunda qılınc çalacağına, xalqa xoşbəxtlik gətirəcəyinə and içən Nadir şahlıq taxtına çıxandan sonra öz ailəsini də xoşbəxt edə bilmir. O, dövlət və xalq mənafeyini əldə əsas tutaraq öz yeganə övladını da məqsədi yolunda qurban verir. Lakin özü də bilmədən alətə çevrilən Nadir şah nümunəvi hökmdar və nümunəvi vətəndaş səviyyəsinə yüksələ bilmir.Nadir şahın əsl faciəsi aldandığını başa düşdükdən, oğlunun gözlərini nahaqdan çıxartdırdığını biləndən sonra başlayır və bu mənəvi faciə onun cismani ölümü ilə sona çatır. Nərimanov Nadir şahın faciəsini mütləq monarxiya quruluşunda ixtiyar sahibinin faciəsi kimi şərtləndirir, bu faciəni feodal-ictimai münasibətlərin doğurduğu bir fəlakət kimi qiymətləndirir.«Nadir şah» faciəsi özünün yüksək ideya dəyərinə və sənətkarlıq xüsusiyyətlərinə görə kamil bir sənət əsəri kimi diqqəti cəlb edir. Bu əsər uzun müddət Azərbaycan teatrının repertuarında mühüm yer tutmuş, oxucu kütləsinin diqqət mərkəzində olmuşdur. «Nadir şah» mütləqiyyət quruluşunu ifşa edən, siyasi problemləri maarifçilik mövqeyindən həll edən bir əsər kimi bu gün də aktuallığını saxlayır və oxucular tərəfindən maraqla qarşılanır.

...ещё

Min bir gecə 8-ci cild Народное творчество (Фольклор)

“1001 gecə” nağılları Şifahi xalq ədəbiyyatının ən monumental abidələrindəndir. Bu nağıllar xalqın “şirin xəyalların cazibəsinə” uymaq arzularının, Şərq xalqlarının – ərəblərin, farsların, hindlilərin təmtəraqlı təxəyyül coşqunluğunun sərbəst söz oyunu ilə son dərəcə mükəmməl ifadəsidir. Sözlərdən toxunan bu abidə çox qədimdə yaranmışdır. Onun rəngarəng ipək sapları dünyaya uzanaraq öz əsrarəngiz söz xalısını bütün Yer kürəsinin üzərinə sərmişdir.“1001 gecə” nağılları böyük dairələr fəth edərək, əsrlər boyu Yaxın və Orta Şərq xalqlarının ruhunu fəth etmiş, ağızdan-ağıza, dildən-dilə keçə-keçə öz rəngarəngliyini artıraraq bir çox əsərlərin yaranmasına bir mənbə olmuşdur.Əsərin məzmununa gəldikdə, onu cavahiratla dolu olan bir sandığa bənzətmişlər ki, üzərinə rizə daşlar tökülmüş və onların arasında həmin inciləri tapmaq çətinləşmişdir. Artıq bu gün elm aləmində belə qəbul edilmişdir ki, “1001 gecə” nağılları qonşu Şərq xalqları ilə yanaşı, əsasən, ərəb xalqlarının yaratdığı misilsiz bir abidədir ki, o bizi orta əsr Şərqin şəhər həyatı, o zamankı xalqların yaşayış tərzi və əxlaq normaları ilə heyrətamiz bir şəkildə tanış edir. “1001 gecə” hekayələrini, bəzən Bağdad, Misir, İran və hind hekayələri, bəzən də sənətkarlar, tacirlər, div, əcinnə, pəri əfsanələri adı altında qruplaşdırırlar.“1001 gecə” və yaxud “Şəhrizadın nağılları” heyrətamiz kamilliklə əməkçi xalqın arzu və istəklərini, şirin və məzəli nağıllarla, hekayət və təmsillərlə gözəl ifadə etmişdir.

...ещё

Dəli yığıncağı Джалил Мамедкулизаде

"Dəli yığıncağı" – Cəlil Məmmədquluzadənin pyesi. Dünya ədəbiyyatındakı orijinal tragikomik pyeslərdən biri. M. əsəri 1927 ildə Bakıda yazmışdır. Özünün ideya-məzmun xüsusiyyətləri, hadisələri, obrazları ilə pyes şərti, simvolik xarakterdədir. Əsas məsələ Şimali və Cənubi Azərb., İran və bəzi b. Şərq ölkələrində davam edib gələn dini mövhumat və xurafatın cürətli, kəsərli ifşasıdır. Əsərdə süjet, kompozisiya, hadisələr komik, insanların çoxu gülünc, əsasən təəssüf, qəzəb və nifrət oyadıcıdır. Buradakı «farmasyonluq» da real tarixi məsələdir.Komediyadakı Dəli Molla Abbasın proobrazları 19 əsr Naxçıvan farmasyonlarından Kərbəlayı Abbas və Abbas Vəzirovdur; farmasyon Rüstəm də xaraktercə, ruhən onlara yaxındır. Süjetdə əsas məsələlər özünü xalqa möhtərəm bir şəxsiyyət kimi göstərən Fazil Məhəmmədin, habelə, Hacı Xudaverdi, Haci Cəfər və s. köhnəpərəst, əxlaq düşkünlərinin boğazdan yuxarı dua etmələrinin, Mehdi Sahibəzzaman və başqalarının işdəklərinin əsl həqiqətdə «dəlilik» dən qeyri bir şey olmadığını tamaşaçıya çatdırmaq, onu ayıq salmaq, oyatmaqdır. Bu tiplərin səciyyəvi sifətlərindən biri vaxtilə M.F.Axundovıın «Kəmalüddövlə məktubları» nda ifşa olunan möcüzə və «xəvariqat» dır. Molla Abbasın camaatı başına yığıb «həzrətin tumanbağısına lağ etməsi» haqqında hacılardan birinin şikayətində və başqa bir hacının «qurban olum həzrətin tumanına da, tumanbağısına da!» sözlərində M.-nin dini xurafata qəhqəhəsi öldürücü bir balda meydana çıxır. Bir sıra Şərq təriqətlərində olduğu kimi, farmasyonlar da Fazil Məclisi, Məhəmməd Yəqub Küleyni təki «üləmaya», «İxtiyarat», «Üsuli-kafı» kimi sxolastik kitablara gülür, "imanın zühurunun söhbətində […] mayallaq aşır, "atabir, anabir qardaşlarının əxlaqsızlığını, öz qardaşı arvadı ilə «cimdik-cimdik» oynadıqlarını görüb hiddət və nifrətlə qəhqəhə qoparırlar. M. bu acı və gülünc həqiqətləri ürəyinin müsibətdən, biabırçılıqdan partlamaq dərəcəsinə gəldiyi bir vəziyyətdə qələmə alıb təsvir etmişdir. O, göstərmişdir ki, «dılğır» adlandırdıqları həmvətənlərinin ehtiyac və dərdlərinə göz yuman, laqeyd qalan, yerli xalqla onun ana dilində danışa bilməyən hakimlərin «millətçiliyi» də, Lalbyüz kimi əcnəbi həkimlərin mənəvi yoxsulluğu, vaizlərin ölüm havası çalan moizələri də pyesin Abbas, Sona, Rüstəm kimi qeyrətli, sevimli, yazıq qəhrəmanlarını dözülməz dərdə düçar etmişdir. Beləliklə, əsərdə «dəlilik» mövzusu dərindən açılır; mənfi surətlərin nəzərinə «dəlilik» hesab olunan «farmasyonluq» – mövcud həyata biganəlik, ən son nəticədə cəmiyyətə, təbiətə tənqidi münasibət bəsləyən ağıllı, namuslu adamların faciəli taleyinin qeyri-adi təzahürü kimi mənalandırmağı tələb edir və bəraət qazanır. «Ölülər» də olduğu kimi, burada da ədibin gəldıyi nəticə bu idi ki, «dəli» lərin əslində ağıllı, «ağıllılar» ın isə əslində dəli olduğunu düşünmək lazım gəlir. M. özünün klassik yaradıcılıq ənənələrinə sadiq qalıb, yeni dövrdə onları sənətin yeni dili, yeni qanunları ilə təcəssüm etdirmişdi. "D.y." pyesi dəfələrlə Azərb. teatrlarında tamaşaya qoyulmuşdur.

...ещё

Boyunbağı Ги де Мопассан

Похожие книги

Со шпагой и факелом. Дворцовые перевороты в России. 1725-1825 годы Михаил Бойцов

В аудиокниге Михаила Бойцова «Со шпагой и факелом. Дворцовые перевороты в России. 1725-1825 годы» используются оригинальные источники – мемуары, дневники, письма и материалы официальных расследований, касающиеся событий «эпохи дворцовых переворотов». Слушатели смогут пережить драматические моменты, начиная с интриг, связанных со смертью Петра I, и заканчивая убийством Павла I. Большинство материалов, представленных в книге, не переиздавались в советское время, а некоторые – публикуются на русском языке впервые.

...ещё

Петр I и Екатерина I в Таллинне Юри Куускемаа

Книга искусствоведа Юри Куускемаа посвящена событиям периода правления Петра I и Екатерины I, которые имеют отношение к Таллинну и Палдиски. С 1964 года автор работает в Эстонском художественном музее, а с 1974 года занимается изучением архитектурных и художественных памятников Кадриорга. Юри Куускемаа известен как автор радиопередач «Memoria», один из учредителей Эстонского общества охраны памятников старины, а также как инициатор и организатор Дней Старого города в Таллине. В дополнение к своей исследовательской деятельности, Юри Куускемаа активно занимается популяризацией истории и культуры Эстонии как в устной, так и в письменной формах.

...ещё

Подвиг Магеллана Цвейг Стефан

Книга «Подвиг Магеллана» является одной из высших точек творчества классика австрийской литературы, мастера биографической прозы Стефана Цвейга (1881–1942). В центре сюжета находится португалец Фернао де Магельаеш, который совершил величайшее плавание эпохи Великих географических открытий и вошел в историю под именем Магеллана. Отправившись от испанского берега на пяти малых парусниках в неизвестность, его экспедиция — благодаря невероятному мужеству и железной воле своего командира — осуществила кругосветное путешествие и на практике подтвердила шарообразность Земли. Из двухсот шестидесяти пяти участников экспедиции домой вернулись лишь восемнадцать на одном латаном-перелатаном корабле. Сам Магеллан трагически погиб в дни своего величайшего триумфа на филиппинском острове Мактан, его подвиг был присвоен другими, и только спустя многие десятилетия справедливость была восстановлена. Книга Стефана Цвейга считается лучшей биографией великого мореплавателя.

...ещё

Россия в средние века Георгий Вернадский

«Россия в средние века» – четвертая книга «Истории России» Г.В. Вернадского, охватывающая период XV – начала XVI веков, когда формируется централизованное русское государство. Используя широкий спектр источников, автор создает картину экономической, социально-политической и культурной истории Московского царства в эпоху его освобождения от татаро-монголов и постепенного наращивания мощи.

...ещё

Ленинградская оборона Владимир Бешанов

Эта книга интересна тем, что автор сосредоточил внимание не на блокадном Ленинграде, о котором уже написано многое, а на сражениях, происходивших на дальних и ближних подступах к этому городу. Исследование охватывает период с момента вторжения немецких войск в Прибалтику в июне 1941 года и завершается Мгинской операцией летом 1943 года. В тексте используются мемуары как советских, так и немецких командиров, а также воспоминания солдат и официальные документы, включая недавно рассекреченные материалы НКВД. Книга ярко иллюстрирует огромные жертвы, которые понес СССР ради победы в Великой Отечественной войне, и анализирует причины этих потерь. Рукопись получила положительные отклики от ветеранов обороны Ленинграда и исследователей из музеев Санкт-Петербурга. Она предназначена для широкой аудитории.

...ещё

Дьявольский союз. Пакт Гитлера – Сталина 1939-1941 Мурхаус Роджер

Они поклялись друг другу в мире. И вскоре разразилась война. Это глобальное и всестороннее исследование документа, который кардинально изменил мировую историю XX века. 23 августа 1939 года Советский Союз и нацистская Германия подписали Договор о ненападении, известный как пакт Молотова – Риббентропа. Секретный дополнительный протокол к этому соглашению, который фактически определил «территориально-политическое переустройство» Прибалтийских стран и Польши, предопределил дальнейшее развитие событий в XX веке. Всего через 8 дней после подписания договора немецкие вооруженные силы пересекли границы Польши, и вскоре Англия, Франция, Австралия и Новая Зеландия объявили войну Германии, а 17 сентября 1939 года на польскую территорию вошли советские войска. Британский историк Роджер Мурхаус анализирует предпосылки и последствия этого «дьявольского союза» и пытается ответить на вопрос: действительно ли Гитлер и Сталин верили в возможность совместного сосуществования двух держав, поделивших Европу, или это изначально была лишь тактическая уловка, направленная на отсрочку перед неизбежным военным конфликтом? Дополнительная информация: Они поклялись друг другу в мире. И вскоре разразилась война. Это глобальное и всестороннее исследование документа, который кардинально изменил мировую историю XX века. Накануне Второй мировой войны весь мир находился в состоянии напряжения. Одни страны проводили агрессивную политику и вели активные пропагандистские кампании, другие пытались задобрить агрессора, третьи мечтали о разделе чужих земель, а четвертые просто хотели остаться в стороне. Англия и Франция, США и Канада, Япония и Польша, СССР и Германия – у каждой страны была своя стратегия, своя игра, свои ставки и свои ошибки. Результатом всех этих сложных политических интриг стало начало одной из самых ужасных, жестоких и кровопролитных войн в истории человечества. Можно ли было этого избежать? И хотели ли великие державы предотвратить это? Точкой невозврата стало подписание договора о ненападении между СССР и Германией, известного как пакт Молотова – Риббентропа. Этот документ, особенно его дополнительный протокол, стал катализатором невиданного ранее взрыва. Анализируя огромное количество мемуаров, секретных донесений, газетных статей, личных писем и архивных документов, Мурхаус не только восстанавливает все события, сопровождавшие подписание этого договора, но и подробно рассматривает каждую политическую фигуру, ставшую участником этого «Дьявольского союза». Мурхаус демонстрирует суть этой катастрофической сделки лучше, чем кто-либо другой. FOREIGN AFFAIRS Великолепно… Урок, который преподает нам замечательная книга Мурхауса, заключается в том, что больше никогда не должно быть русско-германского разделения Восточной Европы на “сферы влияния”. WALL STREET JOURNAL Честный рассказ о том, что означал этот пакт для Гитлера и Сталина – и, что еще страшнее, для жертв. В предисловии автор подчеркивает, что нацистско-советский сговор следует вынести из сносок и вернуть на заслуженное место в истории. Он скромно надеется способствовать этому процессу. И у него это удалось. NEW YORK REVIEW OF BOOKS Мурхаус с необычайной элегантностью развенчивает мифы и ошибочные интерпретации, отделяя их от строгих фактов. INDEPENDENT История помнит Советский Союз и нацистскую Германию как непримиримых врагов, чье противостояние определяло ход Второй мировой войны. Однако в течение части этого периода Гитлер и Сталин были союзниками. Британский историк Роджер Мурхаус тщательно реконструирует предпосылки и последствия пакта Молотова – Риббентропа, подписанного в 1939 году, возвращает к жизни людей, чьи судьбы были искалечены этим роковым союзом, и создает живое, осязаемое полотно эпохи, на которую мы привыкли смотреть сквозь призму искажений.

...ещё